تجربة زیستة دانشجومعلمان رشتة راهنمایی و مشاوره از کاربست هوش‌مصنوعی در طراحی و اجراء سناریو‌های تمرینی مشاوره‌ای

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی: 889-14665تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

4 استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

10.48310/itt.2026.23049.1366

چکیده

پیشینه و اهداف: با گسترش روزافزون هوش مصنوعی در حوزه آموزش، توجه به تجربة زیستة دانشجومعلمان رشته راهنمایی و مشاوره در کاربست این فناوری در فرایندهای آموزشی، به‌ویژه در طراحی و اجرای سناریوهای تمرینی مشاوره‌ای، اهمیتی فزاینده یافته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و فهمتجربة زیستة دانشجومعلمان رشتة راهنمایی و مشاوره از کاربرد هوش مصنوعی در این حوزه انجام شد.روش‌ها‌:این پژوهش با رویکرد کیفی و در چارچوب پدیدارشناسی توصیفی کلایزی انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل دانشجومعلمان (پسv)رشتة راهنمایی و مشاوره دانشگاه فرهنگیان شهرستان اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ بود. داده‌ها از طریق انجام 16 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری داده‌ها گردآوری شد. تحلیل داده‌هابابهره‌گیری از روش کدگذاری هفت مرحله‌ای کلایزی (1978) صورت گرفت. یافته‌ها: یافته‌های حاصل از تحلیل پدیدارشناسانه داده‌ها منجر به شناسایی 13مضمون اصلی و 34 زیرمضمون گردید. نتایج نشان داد که تجربه دانشجومعلمان از کاربست هوش مصنوعی در چهار محور کلیدی سازماندهی شده است: ۱. تجربه زیسته هیجانی (نوسان میان شوق فناورانه و ابهام)؛ ۲. پتانسیل‌های تسهیل‌گرآموزشی درمقابل محدودیت‌های ارتباطی (سردی دیجیتال)؛ ۳. بازتعریف هویت حرفه‌ای (گذار از نقش تکنسین به معناپرداز انسانی) و ۴.ضرورت نهادینه‌سازی فناوری به عنوان عضو مکمل در ساختار آموزشی آینده. در نهایت، نتایج براین واقعیت تأکید داشت که هوش مصنوعی علی‌رغم تقویت خودکارآمدی عملی، نمی‌تواند جایگزین درک شهودی و ظرافت‌های عاطفی در فرآیند مشاوره شود. نتیجه‌گیری: دانشجومعلمان، هوش مصنوعی را ابزاری مؤثر در تسهیل یادگیری و تمرین مهارت‌های مشاوره‌ای می‌دانند، اما بر نقش غیرقابل جایگزین ابعاد انسانی، اخلاقی و رابطه‌محور مشاوره تأکید دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Lived Experience of Preservice Guidance and Counseling Teachers Regarding the Use of Artificial Intelligence in Designing and Implementing Counseling Practice Scenarios

نویسندگان [English]

  • Amirreza Alimohammadi 1
  • Mohammad Azimi 2
  • Mohammadreza Noroozi Homayoon 3
  • Esmaeil Sadri Damirchi 4
1 Department of Psychology and Counselling, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Farhangian University, PO Box 889-14665, Tehran, Iran.
3 PhD Student in Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili , Ardabil, Iran.
4 Professor of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده [English]

Background and Objectives: With the ever-increasing expansion of Artificial Intelligence (AI) in education, exploring the lived experiences of counseling student-teachers regarding the integration of this technology into educational processes specifically in designing and implementing counseling practice scenarios has gained paramount importance. The present study aimed to explain and understand the lived experiences of counseling student-teachers regarding the application of AI in this domain..Methods: This study was conducted using a qualitative approach within the framework of Colaizzi’s descriptive phenomenology. The research population consisted of male counseling student-teachers at Farhangian University of Ardabil during the 2025–2026 academic year. Data were collected through 16 semi-structured interviews, utilizing purposeful sampling until theoretical saturation was achieved. Data analysis was performed using Colaizzi’s (1978) seven-step coding method. Findings:The phenomenological analysis of the data led to the identification of 13main themes and 34 sub-themes. \The results indicated that the student-teachers’ experiences of AI application are organized into four key axes: 1. Emotional lived experience (fluctuating between technological enthusiasm and ambiguity); 2. Educational facilitating potentials versus communicative limitations (digital coldness); 3. Redefinition of professional identity (transitioning from a technical role to a human meaning-maker); and 4.The necessity of institutionalizing technology as a complementary component in the future educational structure.Ultimately, the results emphasized that despite enhancing practical self-efficacy, AI cannot replace intuitive understanding and emotional nuances in the counseling process. Conclusion: Student-teachers perceiveAI as an effective tool for facilitating learning and practicing counseling skills; however, they emphasize the irreplaceable role of human, ethical, and relationship-oriented dimensions in counseling.

کلیدواژه‌ها [English]

  • LivedExperience
  • PreserviceTeachers
  • Guidance and Counseling
  • ArtificialIntelligence
  • Practice Scenarios
نظریه و عمل در تربیت معلمان

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از تاریخ 07 شهریور 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار